एजेन्सी । अमेरिकी अर्बपति इलोन मस्कको न्युरालिंकले अपांगता भएका व्यक्तिहरूलाई सहयोग गर्न टाउकोमा यन्त्र प्रत्यारोपण गर्छ । यो मस्तिष्क–कम्प्युटर इन्टरफेस (बीसीआई) को क्षेत्रमा एक प्रमुख उदाहरण बनेको छ ।तर, केही कम्पनीहरूले भने ठूलो बजारमा पुग्नका लागि न्युरल प्रविधिलाई टाउकोको खप्पर खोल्ने झन्झट गरिरहनु नपर्ने दाबी गरिरहेका छन् । बीसीआईले मस्तिष्कका संकेतहरूलाई प्रशोधन गरेर आदेशहरूमा रूपान्तरण गर्छ जसले गर्दा बाह्य उपकरणहरूलाई सोचाइको भरमा नियन्त्रण गर्न सकिन्छ ।यस क्षेत्रमा स्टार्टअपहरूका लागि उपलब्ध हुने कोष कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) मा प्रवाह हुने पुँजीको तुलनामा निकै कम छ । तर, कम्पनीहरूले महत्त्वपूर्ण सफलताहरू हासिल गरेसँगै यस उदीयमान क्षेत्रमा चासो बढिरहेको छ ।

जस्तै, एमियोट्रोफिक ल्याटरल स्क्लेरोसिस जस्ता गम्भीर रोग भएका व्यक्तिहरूलाई मस्तिष्क संकेतहरू प्रयोग गरेर टाइप गर्न वा भिडियो गेम खेल्न सक्षम बनाउन सकिन्छ । एआईले संकेत प्रशोधन गर्ने क्षमतालाई बढावा दिँदै यसमा एक उत्प्रेरकको रूपमा काम गरिरहेको छ ।उद्योगका कतिपयले भविष्यमा दिमागकै प्रयोग गरेर एआई र रोबोटहरूलाई नियन्त्रण गर्ने वा तिनीहरूसँग जोडिने सम्भावना समेत देखेका छन् ।यस प्रविधिले अमेरिका र चीनबीचको प्रतिस्पर्धालाई थप उच्च बनाएको छ । चिनियाँ सरकारले आफ्नो पछिल्लो पञ्चवर्षीय योजनामा बीसीआईलाई रणनीतिक भविष्यको उद्योगको रूपमा समावेश गरेको छ ।नियामकहरूले हालै न्युराकल मेडिकल टेक्नोलोजीद्वारा विकसित गरिएको विश्वकै पहिलो न्यूनतम आक्रामक (मिनिमल इन्भेजिभ) बीसीआई यन्त्रलाई व्यावसायिक प्रयोगका लागि अनुमति दिएका छन् । त्यसले मेरुदण्डको चोटपछि हातको कार्यक्षमता फर्काउन मद्दत गर्छ ।

चीनको स्टेयरमेड र न्युरोएक्सिस जस्ता कम्पनीहरूले प्रत्यारोपण प्रविधिलाई अगाडि बढाइरहँदा गैर–आक्रामक (नन–इन्भेजिभ) क्षेत्रले पनि गति लिइरहेको छ । त्यसमा साम अल्टम्यान समर्थित मर्ज ल्याब्सदेखि चीनको गेस्टालासम्म सामेल छन् । तिनले अल्ट्रासाउन्डमा आधारित विधिहरू अपनाइरहेका छन् ।चीनको पूर्वी शहर हाङ्चाउको प्रविधि स्टार्टअपका ६ साना ड्रागनमध्ये एक ब्रेनकोले बीसीआई प्रविधि प्रयोग गरेर कृत्रिम अंग र लगाउन मिल्ने उपकरणहरू बनाउँछ । टेक बज चाइना मिडियाकी संस्थापक रुई माका अनुसार, आजका प्रमाणित बीसीआई अनुप्रयोगहरूले गम्भीर समस्या भएका बिरामीहरूको जीवनस्तरमा नाटकीय रूपमा सुधार गर्न सक्छन् ।तर, यसको ठूलो बजार भने मानव क्षमता अभिवृद्धि गर्ने क्षेत्रमा हुन सक्छ । यो लक्ष्य प्राप्त गर्न अझै धेरै समय लाग्न सक्छ र हालका लागि क्षमता अभिवृद्धि विज्ञानकथा जस्तो मात्र देखिएको उनले थपे ।

सन् २०१५ मा स्थापना भएको र हार्वर्ड इनोभेसन ल्याब्सबाट जन्मिएको ब्रेनकोले गैर–आक्रामक प्रविधिमा आफ्नो स्थान सुरक्षित गरेको छ । ब्रेनकोका साझेदार र वरिष्ठ उपाध्यक्ष निक्स हेले सीएनबीसीसँगको हालैको अन्तर्वार्तामा प्रत्यारोपण र गैर–आक्रामक विधिहरू फरक–फरक समस्याका लागि फरक–फरक मार्गहरू भएको बताए ।उनका अनुसार, केही स्वास्थ्य अवस्थाहरू मस्तिष्कभित्रै गएर मात्र समाधान गर्न सकिन्छ । तर, विशेषगरी औषधिहरू प्रभावकारी नभएका अन्य धेरै समस्याहरू गैर–आक्रामक विधिहरूबाट समाधान गर्न सकिने ब्रेनकोको विश्वास छ । यो कम जोखिमपूर्ण, सस्तो र मानिसहरूका लागि स्वीकार गर्न र पहुँचमा पुग्न सजिलो हुन्छ ।अमेरिकी खाद्य तथा औषधि प्रशासनबाट स्वीकृत यस कम्पनीका बायोनिक हातहरूले अंगविच्छेद भएका व्यक्तिको न्युरल र मांसपेशीका विद्युतीय संकेतहरू पढ्छन् र इच्छित चालहरूलाई औंलाको चालमा रूपान्तरण गर्छन् । यसका लगाउन मिल्ने उपकरणहरूमा निद्रामा मद्दत गर्ने यन्त्र पनि समावेश छ जसले तनाव घटाउन न्यूरोकेमिकलहरूलाई उत्प्रेरित गर्न कम–तीव्रताको विद्युतीय तरंग प्रयोग गर्छ ।

इन्टेलका सीईओ लिप–बु तानले स्थापना गरेको वाल्डन इन्टरनेशनल र आईडीजी क्यापिटलको नेतृत्वमा ब्रेनकोले २८ करोड डलर कोष संकलन गरेको छ ।निक हेका अनुसार, गैर–आक्रामक विधिहरूको मुख्य चुनौती मस्तिष्कका संकेतहरू प्राप्त गर्नु र त्यसको व्याख्या गर्नु हो किनभने खप्पर बाहिरबाट पढ्दा ती संकेतहरू धेरै सूक्ष्म र अस्पष्ट हुन्छन् । ब्रेनकोले ती संकेतहरू समात्न ड्राइ इलेक्ट्रोड सेन्सर र तिनीहरूको व्याख्या गर्न एआई एल्गोरिदम विकसित गरेको छ ।उनले कम्पनीको मार्गचित्र स्पष्ट पार्दै सुरुमा बिमा सुविधायुक्त बजारमा रहेका अंगविच्छेद भएका व्यक्तिहरू जस्ता बढी आवश्यकता भएकाहरूबाट सुरु गर्ने, त्यसपछि एडीएचडी र डिप्रेसन जस्ता चिकित्सा अवस्थाहरूमा विस्तार गर्ने र अन्तमा उपभोक्ता इलेक्ट्रोनिक्सका माध्यमबाट ठूलो बजारमा पुग्ने लक्ष्य छ ।अन्ततः ब्रेनकोले आफ्नो बीसीआई प्लेटफर्म अन्य कम्पनीहरूलाई लाइसेन्स दिने योजना बनाएको छ जुन भविष्यमा कम्पनीको आम्दानीको सबैभन्दा ठूलो स्रोत बन्ने अपेक्षा गरिएको छ । यो योजना चिनियाँ एकेडेमी अफ साइन्सेसका अनुसन्धानकर्ताहरूले उल्लेख गरेको राष्ट्रिय स्तरको मार्गचित्रसँग पनि मेल खान्छ ।

उत्तम प्रविधि कुन हो भन्नेमा लगानीकर्ताहरू विभाजित छन् तर अधिकांश यस कुरामा सहमत छन् कि वास्तविक परीक्षा भनेको कम्पनीहरूले स्पष्ट सुधार दिने र उपभोक्ताले पैसा तिर्न चाहने उत्पादनहरू बनाउन सक्छन् कि सक्दैनन् भन्ने हो ।इन्सिलिको मेडिसिनका सीईओ एलेक्स झाभोरोन्कोभ तर्क गर्नुहुन्छ कि प्रत्यारोपणले मात्र नतिजा दिन सक्छ र गैर–आक्रामक विधि टाढाको आकाशगंगाबाट प्रकाश समात्ने प्रयास गरेजस्तै हो ।अर्कोतर्फ, गोबी पार्टनरका थोमस साओ अल्ट्रासाउन्डमा आधारित विधिमा सम्भावना देख्छन् जसले शल्यक्रियाको जोखिम बिना मस्तिष्कको समग्र दृश्य प्रदान गर्छ । बढ्दो लगानीले यस उद्योगलाई सफलताको बिन्दुमा पुर्याउन मद्दत गर्ने साओले बताए तर भविष्यका प्रयोगहरू अहिले कल्पना गर्न गाह्रो भएकाले यसको अन्तिम बजार आकार निर्धारण गर्न असम्भव रहेको थपे ।जेफरीजको प्रतिवेदन अनुसार, प्रत्यारोपण र अल्ट्रासाउन्ड विधिहरू सबैभन्दा बढी आशाजनक छन् तर ब्रेनकोका सेन्सर र एआई एल्गोरिदमले कम्पनीलाई थप फाइदा पुर्याएको छ । उद्योगीहरूका अनुसार, कुन विधि उपयुक्त हुन्छ भन्ने कुरा प्रयोगकर्ताको आवश्यकता र उनीहरू कति जोखिम वा भार उठाउन तयार छन् भन्नेमा भर पर्छ ।

अमेरिकी न्युरोटेक्नोलोजी अर्बपतिहरूको लगानीमा टिकेको छ भने चीनको प्रविधि केन्द्रीय सरकारको समर्थनमा छ । बेइजिङका सातवटा मन्त्रालयहरूले संयुक्त रूपमा सन् २०२७ सम्ममा प्रमुख प्राविधिक सफलता हासिल गर्ने लक्ष्यका साथ बीसीआई उद्योगका लागि कार्यान्वयन योजना जारी गरेका छन् ।चीनका केही स्टार्टअपहरू सरकारी वा जोखिम कम लिन चाहने लगानीकर्ताहरूको दबाबका कारण उपभोक्ता उत्पादनहरू बिक्री गर्नतिर लागेका छन् भने अमेरिकी लगानीकर्ताहरू विश्व परिवर्तन गर्ने दाउ लगाउन रुचाउँछन् ।जेफरीजका अनुसार, चीनको बीसीआई बजार हाल गैर–आक्रामक पुनःस्थापना प्रविधिहरूमा केन्द्रित छ जसमा कम नियामक अवरोधहरू छन् । कन्सल्टेन्सी डीजीए–अलब्राइट स्टोनब्रिज ग्रुपका पल ट्रियोलोका अनुसार, बेइजिङले एउटा प्रविधि मात्र नभएर पूरै आपूर्ति श्रृंखलाको विकासको बारेमा सोचिरहेको छ ।यो समन्वय अस्पताल र विश्वविद्यालयहरू सम्म फैलिएको छ जहाँ स्टार्टअपहरूलाई बिरामी र न्युरोसर्जनहरूसम्म पहुँच दिइएको छ । व्यक्तिगत डेटा र गोपनीयताको संवेदनशीलताका कारण यो प्रविधि भविष्यमा भूराजनीतिक विवादको केन्द्र बन्न सक्छ ।ब्रेनकोकी हेले भने कम्पनीले ग्राहकको डेटा संकलन नगर्ने र सबै जानकारी स्थानीय रूपमै सुरक्षित रहने दाबी गर्दै आफ्नो लक्ष्य देशको सीमाभन्दा बाहिर रहेका आवश्यक परेका व्यक्तिहरूलाई समाधान प्रदान गर्नु रहेको बताए ।