काठमाडौँ । पाककला केवल खाना पकाउने सीप होइन, स्वाद, संस्कृति, सिर्जनशीलता र निरन्तर सिकाइको संयोजन हो। यही सोचका साथ आफ्नो व्यावसायिक यात्रा अघि बढाइरहेका शेफ राज सापकोटाको करियर नेपालदेखि युरोप, अमेरिका हुँदै अस्ट्रेलियासम्म फैलिएको छ।

चितवनमा जन्मिएका सापकोटाले सन् २००० मा व्यावसायिक अवसरको खोजीमा युरोपबाट आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय पाकयात्रा सुरु गरेका थिए। युरोपमा करिब सात वर्ष शेफका रूपमा काम गर्दा उनले विभिन्न देशका खानाका शैली, स्वाद, फ्लेभर, पाकप्रविधि तथा व्यावसायिक भान्साको कार्यशैली नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाए।

लामो समय विदेशमा काम गरेपछि उनी नेपाल फर्किए। तर उनको पाककला यात्रा भने रोकिएन। केही समयपछि उनी संयुक्त राज्य अमेरिका पुगे, जहाँ उनले तन्दुरी शेफका रूपमा काम गरे। अमेरिकामा रहँदा तन्दुरी तथा दक्षिण एसियाली परिकारसँगै ग्राहकको अपेक्षा, खानाको प्रस्तुति र व्यावसायिक आतिथ्य सेवाका विभिन्न पक्षमा थप अनुभव हासिल गरे।

केही वर्ष अमेरिकामा काम गरेपछि उनी पुनः नेपाल फर्किए। त्यसपछि उनको अन्तर्राष्ट्रिय करियरको अर्को महत्वपूर्ण अध्याय अस्ट्रेलियामा सुरु भयो।

अस्ट्रेलियामा नयाँ अध्याय

परिवारका सदस्यहरू अस्ट्रेलियामा बसोबास गरिरहेका कारण सापकोटा पनि अस्ट्रेलिया पुगे। त्यसपछि भिक्टोरियाको मर्टलफोर्डस्थित मर्टलफोर्ड पिज्जा र तन्दुरी हाउसमा हेड शेफका रूपमा उनले आफ्नो व्यावसायिक यात्रा अघि बढाए।

उत्तर भारतीय तथा नेपाली खानामा एक दशकभन्दा लामो व्यावसायिक अनुभव भएका सापकोटाका लागि अस्ट्रेलियाको परिवेश नयाँ भए पनि पाककलाको आधार परिचित थियो। तन्दुरी परिकार, उत्तर भारतीय खानाका विविध स्वाद तथा नेपाली खानाको मौलिकतालाई व्यावसायिक रूपमा प्रस्तुत गर्ने अनुभवले उनलाई नयाँ परिवेशमा काम गर्न सहज बनाएको छ।

उनका लागि आतिथ्य उद्योग खाना पकाउने पेशामा मात्र सीमित छैन। यो निरन्तर सिक्ने, नयाँ स्वाद बुझ्ने, मानिससँग अन्तरक्रिया गर्ने र बदलिँदो ग्राहकको अपेक्षासँग आफूलाई अनुकूल बनाउने क्षेत्र हो।

“आतिथ्य क्षेत्र निकै रोचक क्षेत्र हो,” सापकोटा भन्छन्, “यहाँ हामीले स्वाद र फ्लेभरका बारेमा निरन्तर नयाँ कुरा सिक्ने अवसर पाउँछौँ।”

विदेश जानुअघि सीप सिक्नुपर्नेमा जोड

अस्ट्रेलियामा नेपाली विद्यार्थी तथा नेपालबाट जाने नयाँ पुस्ताका लागि सापकोटाको अनुभवको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष सीप र तयारीसँग जोडिएको छ।

अस्ट्रेलिया पुगेपछि मात्र काम सिक्नुभन्दा नेपालमै रहँदा आधारभूत व्यावसायिक सीप हासिल गरेर जान सके नयाँ वातावरणमा अनुकूल हुन सहज हुने उनको धारणा छ।

अस्ट्रेलिया संवाददाता तथा फलाङ खाद्य शब्दकोश का लेखक शिव न्यौपानेसँगको प्रत्यक्ष कुराकानीका क्रममा सापकोटाले विशेषगरी आतिथ्य क्षेत्रमा प्रवेश गर्न चाहने युवाले कफी बनाउने, स्यान्डविच तयार गर्ने, किचन हेल्परका रूपमा काम गर्ने वा भान्सासम्बन्धी प्रारम्भिक प्रशिक्षण हासिल गरेर आउन सके फाइदा हुने बताए।

उनका अनुसार अस्ट्रेलियाका रेस्टुरेन्ट तथा क्याफेमा कामको गति तुलनात्मक रूपमा तीव्र हुन सक्छ। त्यसैले कामको आधारभूत ज्ञान र केही व्यावहारिक अनुभव पहिले नै भएको अवस्थामा नयाँ कार्यस्थलमा जिम्मेवारी सम्हाल्न, सहकर्मीसँग समन्वय गर्न र कामको गति समात्न सहज हुन्छ।

सीपअनुसार रोजगारीको अवसर खोज्न तथा दैनिक खर्च व्यवस्थापनका लागि आम्दानी गर्नसमेत आधारभूत व्यावसायिक सीपले सहयोग पुर्‍याउन सक्ने उनको भनाइ छ।

यद्यपि, विदेश जाने सबै युवाका लागि एउटै बाटो अनिवार्य हुने होइन। रोजगारीको प्रकृति, कानुनी अवस्था, योग्यता र अवसर व्यक्ति तथा क्षेत्रअनुसार फरक हुन्छन्। तर आधारभूत सीप र व्यावहारिक अनुभवले नयाँ वातावरणमा प्रतिस्पर्धा गर्ने आत्मविश्वास भने बढाउन सक्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवबाट सिकाइ

शेफ सापकोटाको करियरलाई हेर्दा यो एउटा देशबाट अर्को देशमा रोजगारी परिवर्तनको कथा मात्र होइन। यो फरक–फरक पाकसंस्कृति, ग्राहकको स्वाद, कार्यशैली र व्यावसायिक मापदण्डसँग आफूलाई निरन्तर अनुकूल बनाउँदै अघि बढेको यात्रा हो।

युरोपले उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय भान्साको अनुभव दियो। अमेरिकाले तन्दुरी तथा दक्षिण एसियाली खानासँग सम्बन्धित थप व्यावसायिक अनुभव प्रदान गर्‍यो। अस्ट्रेलियाले भने ती अनुभवलाई बहुसांस्कृतिक तथा स्थानीय बजारको परिवेशमा प्रयोग गर्ने अवसर दिएको छ।

नेपालबाट विदेश जाने नयाँ पुस्ताका लागि उनको यात्राले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिन्छ—विदेशमा अवसर खोज्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन, अवसरलाई उपयोग गर्न सक्ने सीप, अनुभव, अनुशासन र सिक्ने इच्छाशक्ति पनि आवश्यक हुन्छ।

नेपालमै पाककलाको आधारभूत ज्ञान, व्यावसायिक खाना पकाउने सीप, विशेष परिकारको तयारी, किचन व्यवस्थापन तथा आतिथ्य सेवासम्बन्धी अनुभव हासिल गरेर विदेश जाने युवालाई नयाँ कार्यस्थलमा आफूलाई स्थापित गर्न तुलनात्मक रूपमा सहज हुन सक्छ।

भान्साबाट संस्कृतिको पुलसम्म

आज अस्ट्रेलियामा नेपाली तथा उत्तर भारतीय खानाका स्वाद स्थानीय ग्राहकसम्म पुर्‍याउँदै आफ्नो सीप प्रयोग गरिरहेका सापकोटाका लागि भान्सा केवल रोजगारीको ठाउँ होइन। यो विभिन्न संस्कृति र स्वादलाई जोड्ने साझा स्थान पनि हो।

उनको युरोपदेखि अमेरिका र अस्ट्रेलियासम्मको पाकयात्राले निरन्तर सिकाइ, अनुकूलन र व्यावसायिक अनुभवको महत्व देखाउँछ।

अन्ततः शेफ राज सापकोटाको अनुभवले विदेशमा व्यावसायिक भविष्य खोज्ने व्यक्तिका लागि सीप र अनुभव महत्वपूर्ण आधार हुन् भन्ने व्यावहारिक सन्देश दिन्छ। पाककला क्षेत्रमा मात्र होइन, जुनसुकै व्यावसायिक क्षेत्रमा पनि निरन्तर सिक्ने, आफूलाई समयअनुसार परिमार्जन गर्ने र आफ्नो सीपलाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार विकास गर्ने क्षमता नै दीर्घकालीन सफलताको आधार बन्न सक्छ।