मेलबर्न, अस्ट्रेलिया । नेपालमा आएको विनाशकारी बाढी तथा प्राकृतिक विपद्बाट ज्यान गुमाएका, बेपत्ता भएका तथा प्रभावित परिवारप्रति श्रद्धाञ्जली र ऐक्यबद्धता प्रकट गर्दै अस्ट्रेलियाको प्रमुख सहर मेलबर्नमा नेपाली समुदाय एकत्रित भएको छ। मेलबर्नको फेडरेसन स्क्वायरमा आयोजित शोक तथा दीप प्रज्वलन कार्यक्रममा ठूलो संख्यामा नेपाली समुदायको सहभागिता रह्यो।  फेडरेसन स्क्वायरमा प्रज्वलित प्रत्येक दीप केवल शोकको प्रतीक थिएन; ती दीपहरूले हजारौँ किलोमिटर टाढा रहेर पनि आफ्नो जन्मभूमिको पीडालाई हृदयमा बोकेको नेपाली डायस्पोराको भावना, एकता र मानवीय जिम्मेवारीलाई उजागर गरे। अर्थसमाचार का लगी नेपाली समाचार समचार कार्यक्रमले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिएको छ—विपद्ले भूगोलको सीमा चिन्दैन, र मानवीय संवेदनाले पनि सीमा मान्दैन। नेपालमा भएको दुःख मेलबर्नमा रहेका नेपालीका लागि केवल समाचार रहेन; त्यो आफ्नै परिवार र समाजमाथि परेको पीडाजस्तै अनुभूत भयो।

नेपाल प्राकृतिक विपद्को गम्भीर परिस्थितिबाट गुज्रिरहेका बेला विश्वका विभिन्न मुलुक, अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय तथा नेपाली डायस्पोराबाट राहत र सहयोग जुटाउने क्रम जारी छ। अस्ट्रेलियामा पनि नेपाली समुदाय, सामाजिक संस्था, व्यवसायी तथा विभिन्न तहका निकायहरूले आ–आफ्नो क्षमताअनुसार राहत तथा सहयोग अभियानमा योगदान गरिरहेका छन्। एनआरएनए अस्ट्रेलियाबाट समेत विपद् राहतका लागि ४० लाख रुपैयाँभन्दा बढी सहयोग जुटाइसकिएको जनाइएको छ।

यसै सन्दर्भमा नेपालको पहिलो खाद्य शब्दकोशका लेखक तथा अस्ट्रेलियाका लागि अर्थसमाचार संवाददाता शिव न्यौपानेले नेपालमा भएको प्राकृतिक विपद्को राहतका लागि अस्ट्रेलिया सरकार तथा भिक्टोरिया राज्य सरकारले उपलब्ध गराएको आर्थिक सहयोगप्रति आभार व्यक्त गरेका छन्।  मेलबर्नबाट स्थलगत रिपोर्टिङ गर्दै न्यौपानेले विपद्को यस कठिन घडीमा अस्ट्रेलियाले नेपालप्रति देखाएको मानवीय साथ महत्वपूर्ण रहेको बताएका छन्। उनका अनुसार प्राकृतिक विपद् कुनै एक राष्ट्रको मात्र समस्या होइन; यो मानव जीवन र मानवीय संवेदनासँग जोडिएको विश्वव्यापी विषय हो। त्यसैले यस्तो संकटका बेला सरकार, अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय र विश्वभर रहेका नेपालीबीच सहकार्य र ऐक्यबद्धता आवश्यक हुन्छ।  “यस कठिन घडीमा अस्ट्रेलिया हाम्रो साथमा छ। विश्वका सरकारहरू र विश्वभरका नेपाली समुदायले नेपालका लागि आफ्नो सामर्थ्यअनुसार उभिन आवश्यक छ। हामी नेपालको पक्षमा उभिन्छौँ,” न्यौपानेको भनाइ छ।  

तर विपद्को समयमा तत्कालीन उद्धार र राहत जति महत्वपूर्ण हुन्छ, दीर्घकालीन विपद् व्यवस्थापन पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ। राहत वितरणसँगै पूर्वसूचना प्रणालीको सुदृढीकरण, सुरक्षित बस्ती विकास, नदी तथा जलाधार व्यवस्थापन, विपद् प्रतिरोधी पूर्वाधार निर्माण र स्थानीय तहको उद्धार तथा आपत्कालीन प्रतिक्रिया क्षमता अभिवृद्धिमा राज्यले दीर्घकालीन लगानी गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ।  विपद्को घडी राजनीतिक मतभेद प्रदर्शन गर्ने समय होइन। यस्तो समयमा मानवीय जीवनलाई सर्वोच्च प्राथमिकतामा राख्दै राज्यका सबै संयन्त्र एकीकृत रूपमा परिचालित हुन आवश्यक छ। राहत रकमको पारदर्शी परिचालन, वास्तविक प्रभावितसम्म समयमै सहायता पुर्‍याउने व्यवस्था तथा पीडित परिवारको सम्मान, गोपनीयता र मानवीय मर्यादाको संरक्षणलाई राहत व्यवस्थापनको अभिन्न हिस्सा बनाउनुपर्छ।  मेलबर्नको फेडरेसन स्क्वायरमा बलिएका दीपहरूले नेपालमा ज्यान गुमाएका नागरिकको सम्झना मात्र गरेनन्; तिनले विदेशमा रहेका नेपालीहरूको मातृभूमिसँगको अटुट भावनात्मक सम्बन्ध पनि उजागर गरे।

दुःखको समयमा एकअर्काको हात समात्नु, पीडितका पक्षमा आवाज उठाउनु र सक्दो सहयोग गर्नु नै मानवीयताको वास्तविक परिचय हो।  नेपालले अहिले आर्थिक सहयोगसँगै निरन्तर मानवीय साथ, प्राविधिक सहयोग, विशेषज्ञता र दीर्घकालीन पुनर्निर्माणका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य खोजिरहेको छ। विपद्पछिको पुनर्निर्माण केवल भत्किएका संरचना उठाउने प्रक्रिया होइन; यसले भविष्यमा यस्ता विपद्बाट हुने क्षति न्यूनीकरण गर्ने क्षमता निर्माण गर्नुपर्छ।  मेलबर्नमा प्रज्वलित दीपहरूबाट उठेको सन्देश स्पष्ट छ—दूरीले मातृभूमिप्रतिको सम्बन्ध मेटाउन सक्दैन, र विपद्ले मानवताको सीमा तोक्न सक्दैन।

नेपालको पीडामा मेलबर्न रोएको छ, नेपाली डायस्पोरा एकजुट भएको छ र विश्व समुदायबाट सहयोगका हातहरू अगाडि बढिरहेका छन्। कठिन घडीमा यही ऐक्यबद्धता नेपालका लागि आशाको किरण बन्न सक्छ।  हामी जहाँ भए पनि, विपद्को घडीमा नेपालको साथमा छौँ।