काठमाडौं । अस्ट्रेलियामा दक्षिण एसियाली तथा बहुसांस्कृतिक समुदायका समाचार, सरोकार र आवाजलाई निरन्तर सार्वजनिक बहसमा ल्याउँदै आएको साउथ एसिया टाइम्स (एसएटी) आफ्नो २५औँ वार्षिकोत्सव मनाउने तयारीमा पुगेको छ।

सन् २००२ मा स्थापना भएको साउथ एसिया टाइम्सले भारत तथा बृहत्तर दक्षिण एसियालाई अस्ट्रेलिया र विश्व समुदायसँग जोड्ने सञ्चारमाध्यमका रूपमा आफ्नो पहिचान बनाएको हो। बहुसांस्कृतिक सञ्चारमाध्यमको विस्तार आजको तुलनामा सीमित रहेको समयमा स्वतन्त्र सञ्चार संस्था स्थापना गरी लामो समयसम्म निरन्तरता दिनु चुनौतीपूर्ण भए पनि एसएटीले आफ्नो पत्रकारिता यात्रालाई निरन्तर अघि बढाएको छ।

एसएटीले राजनीतिक तथा समसामयिक समाचारसँगै चलचित्र, कला, खेलकुद, विज्ञान तथा प्रविधि, व्यापार, तथ्यांकमा आधारित समाचार र अस्ट्रेलियाका विभिन्न बहुसांस्कृतिक समुदायसँग सम्बन्धित विषयलाई प्राथमिकताका साथ प्रकाशित गर्दै आएको छ। विशेषगरी ठूला कर्पोरेट सञ्चारमाध्यममा पर्याप्त स्थान नपाएका समुदायका विषय र आवाजलाई सार्वजनिक मञ्च प्रदान गर्नु यसको पत्रकारिताको महत्वपूर्ण पक्षका रूपमा देखिएको छ।

सञ्चारमाध्यमले समाचार सम्प्रेषण मात्र नभई समुदायलाई जोड्ने, सांस्कृतिक पहिचान तथा इतिहासलाई अभिलेखीकरण गर्ने र सार्वजनिक सहभागिता बढाउने भूमिका निर्वाह गर्ने भएकाले बहुसांस्कृतिक समाजमा यसको महत्व अझ बढी हुने सरोकारवालाहरूको धारणा छ।

एसएटीको लामो यात्राको नेतृत्व सम्पादक–इन–चीफ नीरज नन्दाले गर्दै आउनुभएको छ। पत्रकारिता तथा सामुदायिक सेवाप्रतिको उहाँको निरन्तर सक्रियताले अस्ट्रेलियाको बहुसांस्कृतिक सञ्चार क्षेत्रमा योगदान पुर्‍याएको बताइएको छ।

अस्ट्रेलियाको नेपाली समुदायसँग पनि एसएटीले निरन्तर सम्बन्ध कायम राख्दै आएको छ। नेपाली समुदायका समाचार, गतिविधि तथा सार्वजनिक सरोकारका विषयलाई अन्य दक्षिण एसियाली समुदायका समाचारसँगै प्राथमिकताका साथ प्रस्तुत गर्दै आएको छ।

एसएटीका संवाददाता तथा नेपालको विश्वव्यापी पाककलासम्बन्धी पहिलो खाद्य शब्दकोश फलाङ फुड डिक्सनरीका लेखक शिव न्यौपानेले नीरज नन्दा र एसएटीको दीर्घकालीन योगदानको प्रशंसा गर्नुभएको छ।

न्यौपानेका अनुसार कुनै सञ्चारमाध्यमको मूल्यांकन उसको आयुका आधारमा मात्र नभई उसले प्रतिनिधित्व गर्ने समुदायप्रति देखाएको निरन्तर प्रतिबद्धताका आधारमा पनि गरिनुपर्छ।

“करिब २५ वर्षसम्म एउटा स्वतन्त्र बहुसांस्कृतिक सञ्चारमाध्यमलाई निरन्तर सञ्चालनमा राख्नु आफैंमा उल्लेखनीय उपलब्धि हो,” न्यौपानेले भने। “बहुसांस्कृतिक सञ्चारमाध्यमको संख्या सीमित रहेको समयमा साउथ एसिया टाइम्सले विविध समुदायका आवाजलाई प्रतिनिधित्व गर्ने र उनीहरूका कथालाई सार्वजनिक बहसमा ल्याउने जिम्मेवारी लियो।”

परम्परागत मुद्रित सञ्चारमाध्यमदेखि डिजिटल सञ्चारको वर्तमान युगसम्म आइपुग्दा एसएटीले समाचार उत्पादन र उपभोगको शैलीमा आएको ठूलो परिवर्तनलाई आत्मसात् गर्दै आएको छ। प्रविधिमा आएको परिवर्तनसँगै सञ्चारमाध्यमका स्वरूप परिवर्तन भए पनि जिम्मेवार पत्रकारिताको आधारभूत उद्देश्य भने जनतालाई सूचित गर्नु, महत्वपूर्ण विषयमा प्रश्न उठाउनु, घटनाक्रमको विश्लेषण गर्नु र ओझेलमा पर्न सक्ने आवाजलाई सार्वजनिक मञ्च उपलब्ध गराउनु नै रहेको एसएटीको यात्राले देखाएको छ।

२५औँ वार्षिकोत्सवको अवसर एसएटीका लागि आफ्नो पत्रकारिता यात्राको समीक्षा गर्ने मात्र नभई अस्ट्रेलियाको बहुसांस्कृतिक पत्रकारिताको विकासलाई समेत स्मरण गर्ने अवसर बन्नेछ। करिब एक चौथाइ शताब्दीको यात्राले स्वतन्त्र सञ्चारमाध्यम सञ्चालनका लागि प्रविधि र स्रोतसँगै दूरदृष्टि, जिम्मेवारीबोध तथा समुदायप्रतिको दीर्घकालीन प्रतिबद्धता आवश्यक हुने सन्देश दिएको छ।

एसएटीको आगामी रजत जयन्तीले अस्ट्रेलियाको विविधतापूर्ण समाजमा स्वतन्त्र र समुदायकेन्द्रित पत्रकारिताको भूमिकालाई थप उजागर गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।