मेलबर्न । नेपालबाट टाढा रहेका नेपालीका लागि पुस्तक ज्ञान र मनोरञ्जनको स्रोत मात्र नभई भाषा, संस्कृति र मातृभूमिसँगको सम्बन्धलाई निरन्तरता दिने महत्वपूर्ण माध्यम बन्दै आएको छ। अष्ट्रेलियामा नेपाली डायस्पोराको संख्या बढ्दै जाँदा नेपाली पुस्तक तथा साहित्यलाई सहज रूपमा पाठकसम्म पुर्याउने प्रयास पनि विस्तार हुँदै गएको छ।
.gif)
यही प्रयासलाई अघि बढाइरहेको संस्था हो सारांश बुक्स मेलबर्नबाट सञ्चालन हुँदै आएको सारांश बुक्सका संस्थापक रमेश अधिकारीले साहित्यप्रतिको आफ्नो रुचि र लगावलाई नेपाली समुदायमा पठन संस्कृतिको विकाससँग जोडेर अघि बढाइरहेका छन्।
सारांश बुक्सले अष्ट्रेलियामा रहेका पाठकका लागि नेपाली तथा अंग्रेजी पुस्तक उपलब्ध गराउँदै आएको छ। पुस्तक बिक्रीसँगै डिजिटल माध्यमबाट पुस्तक, साहित्य र ज्ञानमूलक सामग्रीलाई नयाँ पुस्तासम्म पुर्याउने प्रयाससमेत संस्थाले गरिरहेको छ।
संस्थाले विभिन्न विधा र विषयका पुस्तकहरू अनलाइन प्लेटफर्ममार्फत पाठकसम्म पुर्याउँदै आएको छ। यसको डिजिटल गतिविधि पुस्तक बिक्रीमा मात्र सीमित छैन। पुस्तकका सारांश, समीक्षा तथा साहित्यिक, शैक्षिक, दार्शनिक र ज्ञानमूलक सामग्रीमार्फत पाठकलाई पुस्तकसँग जोड्ने प्रयास भइरहेको छ।
सारांश बुक्सको अवधारणा पुस्तकको सारांश प्रस्तुत गरेर मात्र रोकिनेभन्दा पाठकलाई मूल पुस्तकसम्म पुर्याउनेमा केन्द्रित छ। पुस्तकका विषयवस्तु र मुख्य विचारलाई सरल तथा सहज शैलीमा प्रस्तुत गर्ने र त्यसपछि पाठकलाई मूल कृति पढ्न प्रेरित गर्ने यसको डिजिटल गतिविधिको महत्वपूर्ण पक्ष हो।
संस्थापक रमेश अधिकारीका अनुसार आफू लामो समयदेखि साहित्यप्रति रुचि राख्दै आएको र यही रुचिलाई अष्ट्रेलियामा रहेका नेपाली डायस्पोराबीच पठन संस्कृतिको विस्तारसँग जोड्न चाहेको बताउँछन्। उनका लागि पुस्तकको काम बिक्रीमा मात्र सीमित नभई नेपाली समुदायमा पुस्तक पढ्ने बानी र साहित्यिक वातावरण निर्माण गर्नु पनि महत्वपूर्ण विषय हो।
डिजिटल माध्यममा छोटो सामग्रीले मानिसको ध्यान बढी आकर्षित गरिरहेको वर्तमान अवस्थामा प्रविधिलाई पुस्तकको विकल्पभन्दा पनि पाठकलाई पुस्तकतर्फ आकर्षित गर्ने माध्यमका रूपमा प्रयोग गर्न सकिने अधिकारीको धारणा छ। त्यसैले सारांश बुक्सले पुस्तकका विषयवस्तुलाई सहज रूपमा चिनाउने सामग्री तयार गर्दै पाठकलाई अन्ततः मूल पुस्तक पढ्नतर्फ उन्मुख गराउने प्रयास गरिरहेको छ।
यसै क्रममा जितेन्द्र मल्लको ‘साजिक गजल संग्रह’ पनि सारांश बुक्सको प्रकाशन यात्रासँग जोडिएको छ। नेपाली सिर्जना तथा साहित्यलाई नेपालबाहिर रहेका पाठकसम्म पुर्याउने उद्देश्यले पुस्तक प्रकाशन तथा वितरणको कामलाई समेत संस्थाले अघि बढाएको छ।
अर्थसमाचारका अन्तर्राष्ट्रिय संवाददाता शिव न्यौपानेसँगको कुराकानीमा संस्थापक अधिकारीले न्यौपानेको ‘फलाङ फुड डिक्सनरी’ प्रति पनि विशेष चासो व्यक्त गरेका छन्। विश्वव्यापी परिकारसम्बन्धी शब्दावली समेटिएको नेपालको पहिलो खाद्य शब्दकोशका रूपमा प्रस्तुत गरिएको उक्त कृतिले भाषा, खानपान, संस्कृति र साहित्यबीचको सम्बन्धलाई समेत उजागर गर्ने प्रयास गरेको छ।
‘फलाङ फुड डिक्सनरी’ खानाका शब्दहरूको संकलनमा मात्र सीमित नभई नेपाली खानपानसँग जोडिएका शब्द, ज्ञान र सांस्कृतिक पक्षलाई अभिलेखीकरण गर्ने प्रयासका रूपमा पनि लिन सकिन्छ। विदेशमा रहेका नेपाली समुदायका लागि यस्ता कृति सांस्कृतिक पहिचान र पुस्तान्तरणसँग जोडिने सामग्री बन्न सक्छन्।
अधिकारीले न्यौपानेको उक्त कृतिलाई पुस्तक र साहित्यको परम्परागत दायराभन्दा बाहिर खाद्य संस्कृति तथा भाषिक अभिलेखीकरणसँग जोडिएको सिर्जनात्मक कामका रूपमा चासोका साथ हेरेका छन्।
अष्ट्रेलियामा नेपाली समुदाय विस्तार हुँदै जाँदा नेपाली भाषा, साहित्य र संस्कृतिसँग सम्बन्धित पुस्तकहरूको माग र पाठक समुदाय पनि विकसित हुँदै गएको छ। नेपालमा प्रकाशित पुस्तकलाई विदेशमा रहेका नेपाली पाठकसम्म पुर्याउनु व्यावसायिक गतिविधिसँगै भाषा, साहित्य र सांस्कृतिक सम्बन्धलाई निरन्तरता दिने माध्यमसमेत बन्न सक्छ।
सारांश बुक्सले परम्परागत पुस्तक प्रकाशन तथा वितरणलाई डिजिटल सञ्चारसँग जोडेर पाठकसम्म पुग्ने विभिन्न माध्यम निर्माण गरिरहेको छ। यसको अनलाइन संग्रहमा विभिन्न विधाका पुस्तक समेटिएका छन् भने सामाजिक सञ्जाल तथा डिजिटल सामग्रीमार्फत पुस्तक र साहित्यलाई थप पाठकसम्म पुर्याउने प्रयास भइरहेको छ।
डिजिटल माध्यममा बढिरहेको छोटो र तत्काल उपभोग हुने सामग्रीबीच मानिसलाई गहिरो पठनतर्फ कसरी आकर्षित गर्ने भन्ने चुनौती पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ। सारांश बुक्सको अवधारणा भने प्रविधिलाई पुस्तकको विकल्प बनाउनेभन्दा प्रविधिकै माध्यमबाट पाठकलाई मूल पुस्तकसम्म पुर्याउनेतर्फ केन्द्रित देखिन्छ।
यसरी हेर्दा सारांश बुक्सले अष्ट्रेलियामा नेपाली पुस्तकको पहुँच विस्तार गर्ने प्रयासलाई व्यावसायिक गतिविधिसँगै सांस्कृतिक पहलका रूपमा अघि बढाइरहेको छ। यस्ता प्रयासले नेपाली साहित्यलाई डायस्पोरामा पहुँचयोग्य र नयाँ पुस्ताका लागि सान्दर्भिक राख्न तथा नेपाल र विदेशमा रहेका नेपाली समुदायबीचको भाषिक र सांस्कृतिक सम्बन्धलाई निरन्तरता दिन सहयोग पुग्न सक्छ।
