काठमाडौं । बाढीबाट प्रभावित रसुवा जिल्लामा सञ्चार सम्पर्क सहज बनाउन डिशहोम र युटेलस्याट वनवेबले निःशुल्क स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवा उपलब्ध गराएका छन्। प्राकृतिक विपत्तिका कारण सञ्चार पूर्वाधारमा क्षति पुगेको तथा कतिपय क्षेत्रमा नियमित इन्टरनेट तथा दूरसञ्चार सेवा प्रभावित भएको अवस्थामा स्याटेलाइट प्रविधिमार्फत इन्टरनेट सेवा उपलब्ध गराइएको हो।
.gif)
भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढी तथा त्यससँगै गएको पहिरोका कारण रसुवाका विभिन्न क्षेत्रमा जनजीवन प्रभावित भएको छ। बाढी तथा पहिरोले सडक, पुल, विद्युत् तथा सञ्चार पूर्वाधारमा समेत क्षति पुर्याएपछि प्रभावित क्षेत्रमा सूचना आदानप्रदान र आपत्कालीन समन्वयमा चुनौती देखिएको थियो। यस्तो अवस्थामा वैकल्पिक सञ्चार माध्यमका रूपमा स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवा महत्वपूर्ण बनेको छ।
डिशहोम र युटेलस्याट वनवेबले विपद्को समयमा सञ्चार सम्पर्कलाई निरन्तरता दिन सामाजिक उत्तरदायित्वअन्तर्गत निःशुल्क इन्टरनेट सेवा उपलब्ध गराएको जनाएका छन्। स्याटेलाइटमा आधारित इन्टरनेट सेवा सञ्चालनका लागि परम्परागत भौतिक पूर्वाधारमा मात्र निर्भर हुन नपर्ने भएकाले प्राकृतिक विपत्तिबाट प्रभावित तथा पहुँच कठिन क्षेत्रमा यसको उपयोगिता बढेको छ।
उद्धार तथा राहत कार्यमा सञ्चारको भूमिका
विपद्को समयमा उद्धार तथा राहत कार्यलाई प्रभावकारी बनाउन सञ्चार सम्पर्क अत्यन्त महत्वपूर्ण हुन्छ। प्रभावित क्षेत्रबाट क्षतिको विवरण संकलन, उद्धार टोलीसँग समन्वय, राहत सामग्रीको व्यवस्थापन तथा आवश्यकताअनुसार स्रोत परिचालन गर्न भरपर्दो सञ्चार सेवा आवश्यक पर्छ।
रसुवाका प्रभावित क्षेत्रमा उपलब्ध गराइएको स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवाले स्थानीय स्तरमा उद्धार तथा राहतमा खटिएका निकाय र व्यक्तिहरूलाई सूचना आदानप्रदानमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। विशेषगरी नियमित इन्टरनेट सेवा अवरुद्ध भएका वा भौतिक पूर्वाधारमा क्षति पुगेका स्थानमा वैकल्पिक सञ्चार माध्यमले तत्काल सम्पर्क स्थापित गर्न सहयोग पुर्याउन सक्छ।
बाढी तथा पहिरोका कारण प्रभावित क्षेत्रमा रहेका नागरिकले आफ्ना परिवार तथा आफन्तसँग सम्पर्क गर्न, आवश्यक सूचना प्राप्त गर्न तथा आपत्कालीन अवस्थाबारे जानकारी गराउनसमेत सञ्चार सेवाको आवश्यकता महसुस गर्ने गरेका छन्। त्यसैले विपद्का बेला सञ्चार पूर्वाधारलाई पनि राहत तथा उद्धारको महत्वपूर्ण अंगका रूपमा लिनुपर्ने देखिन्छ।
विपद्मा प्रविधिको प्रयोग
प्राकृतिक विपत्तिका बेला परम्परागत सञ्चार संरचना प्रभावित हुन सक्ने भएकाले वैकल्पिक प्रविधिको प्रयोगलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता पछिल्ला घटनाले देखाएका छन्। स्याटेलाइट इन्टरनेट त्यस्तै वैकल्पिक प्रविधिमध्ये एक हो।
स्थलीय फाइबर, मोबाइल टावर वा अन्य भौतिक पूर्वाधारमा क्षति पुगेको अवस्थामा आकाशीय स्याटेलाइटमार्फत इन्टरनेट सेवा सञ्चालन गर्न सकिने भएकाले दुर्गम तथा विपद् प्रभावित क्षेत्रमा यसको प्रयोग प्रभावकारी हुन सक्छ। यसले विपद् व्यवस्थापनमा प्रविधिको भूमिका थप महत्वपूर्ण हुँदै गएको संकेत गरेको छ।
डिशहोम र युटेलस्याट वनवेबको यो पहलले व्यावसायिक संस्थाले आफ्नो प्रविधि तथा स्रोतसाधनलाई विपद्का समयमा सामाजिक सेवामा परिचालन गर्न सक्ने उदाहरणसमेत प्रस्तुत गरेको छ। प्राकृतिक विपत्तिबाट प्रभावित नागरिकलाई तत्काल राहत उपलब्ध गराउने क्रममा आर्थिक सहयोगसँगै प्रविधि तथा सेवा उपलब्ध गराउनु पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुने देखिएको छ।
निजी क्षेत्रको सामाजिक उत्तरदायित्व
विपद् व्यवस्थापनमा सरकारको नेतृत्वदायी भूमिका भए पनि निजी क्षेत्र, गैरसरकारी संस्था, सामाजिक संघसंस्था तथा आम नागरिकको सहयोगले राहत तथा पुनःस्थापनाका प्रयासलाई थप प्रभावकारी बनाउन सक्छ। यसै क्रममा डिशहोम र युटेलस्याट वनवेबले निःशुल्क स्याटेलाइट इन्टरनेट उपलब्ध गराउनु निजी क्षेत्रबाट गरिएको प्रविधिमा आधारित सहयोगका रूपमा लिन सकिन्छ।
बाढी प्रभावित नागरिकको उद्धार तथा राहत कार्य जारी रहेका बेला सञ्चार सेवाको निरन्तरताले सम्बन्धित निकायबीच समन्वय बढाउन र आवश्यक सूचना छिटो आदानप्रदान गर्न सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
प्राकृतिक विपत्तिपछि प्रभावित क्षेत्रको पुनःस्थापना र पुनर्निर्माण लामो प्रक्रिया हुने भएकाले आगामी दिनमा पनि आवश्यकताअनुसार सञ्चार तथा डिजिटल पूर्वाधारको पुनःस्थापना महत्वपूर्ण हुनेछ। विपद् जोखिम भएका क्षेत्रमा वैकल्पिक सञ्चार प्रणालीको पूर्वतयारी गर्न सके भविष्यमा उत्पन्न हुन सक्ने आपत्कालीन अवस्थाको व्यवस्थापन थप प्रभावकारी बनाउन सकिनेछ।
डिशहोम र युटेलस्याट वनवेबको निःशुल्क स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवाले रसुवाको बाढी प्रभावित क्षेत्रमा राहत, उद्धार र समन्वयका लागि आवश्यक सञ्चार सम्पर्क कायम राख्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। विपद्को कठिन समयमा प्रविधिमार्फत प्रभावित समुदायलाई साथ दिने यस्तो पहलले डिजिटल पहुँच र सामाजिक उत्तरदायित्वबीचको सम्बन्धलाई समेत थप बलियो बनाएको छ।
