गुल्मी, २६ भदौ । कफीखेतीका लागि अग्रणी जिल्ला गुल्मीमा ३८ जातका कफीको परीक्षण सम्पन्न गरिएको छ । जिल्लामा व्यावसायिक कफीखेती विस्तार भइरहेका बेला नयाँ जातको परीक्षण तथा गुणस्तर अध्ययनका लागि कफी अनुसन्धान कार्यक्रमले विभिन्न जातको परीक्षण गरेको हो ।
.gif)
रुरुक्षेत्र गाउँपालिकास्थित कफी अनुसन्धान कार्यक्रम भण्डारीडाँडामा आर्थिक वर्ष २०८२।८३ मा ३८ जातका कफीको जातीय मूल्याङ्कन सम्पन्न भएको कफी अनुसन्धान कार्यक्रमका प्रमुख तथा वरिष्ठ वैज्ञानिक जनार्जन गौतमले जानकारी दिएका छन् ।
परीक्षण गरिएका जातमध्ये ‘गुल्मी लोकल’, ‘सेलेक्सन–१०’ र ‘एलोक्याटुरा’ गरी तीन जात सिफारिसका लागि अन्तिम चरणमा पुगेका छन् । नेपालमा हालसम्म कुनै पनि कफीको जात औपचारिक रूपमा सिफारिस नभएको अवस्थामा यी तीन जातलाई सिफारिस गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइएको गौतमले बताए ।
तीनवटै जातलाई सिफारिसका लागि बीउबिजन तथा गुणस्तर नियन्त्रण केन्द्रमा प्रस्ताव पेस गरी प्राविधिक उपसमिति तथा जात उन्मोचन, दर्ता र अनुमोदन उपसमितिमा प्रस्तुत गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइएको छ ।
१०० रोपनीमा अनुसन्धान र बेर्ना उत्पादन
कफी अनुसन्धान कार्यक्रमले करिब १०० रोपनी क्षेत्रफलमध्ये ६० रोपनीमा कफीका जातीय तथा अन्य परीक्षणसँगै बीउ–बेर्ना उत्पादन गर्दै आएको छ । प्राङ्गारिक प्रविधिमार्फत कफीका विभिन्न जातको परीक्षण तथा गुणस्तर अध्ययन भइरहेको कार्यालयले जनाएको छ ।
आगामी वर्ष थप अनुसन्धानमा समावेश गर्ने गरी भारतबाट चार नयाँ जातका कफीका बिरुवा ल्याएर बेर्ना उत्पादन सुरु गरिएको गौतमले जानकारी दिए ।
अनुसन्धान कार्यक्रमअन्तर्गत कफीको मातृबोट, हाँगा तथा बीउ छनोटदेखि बीउअनुसारको माटो, बिरुवा उत्पादन र गुणस्तरसम्मका विषयमा अध्ययन भइरहेको छ । कफीका जातीय विशेषता तथा रोगकीरा व्यवस्थापनसम्बन्धी प्रविधि विकासमा समेत अनुसन्धान भइरहेको कार्यालयले जनाएको छ ।
१५ हजारभन्दा बढी बेर्ना उत्पादन
कफी अनुसन्धान कार्यक्रमबाट वार्षिक १२ हजारभन्दा बढी उन्नत जातका कफीका बेर्ना उत्पादन गरी बिक्री तथा वितरण हुँदै आएको छ । चालु वर्ष १५ हजारभन्दा बढी बेर्ना उत्पादन भएको छ ।
त्यस्तै, करिब १०५ किलोग्राम उन्नत जातका कफीका बीउ बिक्री गरिएको छ । जात खुलेको कफीको बेर्ना प्रतिगोटा रु. ३५ तथा बीउ प्रतिकिलो रु. २ हजार ५०० मा बिक्री हुँदै आएको छ ।
कफीमा लाग्ने सिन्दुरे रोग, सेतो गवारो कीरा तथा मलखाद व्यवस्थापनसम्बन्धी अनुसन्धानबाट विभिन्न प्रविधि विकास गरिएको कार्यालयले जनाएको छ । कफी बालीमा मलखाद तथा छहारी व्यवस्थापन, रोप्ने विधि र रोगकीरा व्यवस्थापनसँगै कफीको गुणस्तर सम्बन्धी अध्ययन पनि भइरहेको छ ।
माग बढ्यो, स्रोतसाधनको अभाव
पछिल्लो समय गुल्मीमा उत्पादित कफीका बीउ तथा बेर्नाको माग उल्लेख्य रूपमा बढेको छ । सीमित बजेटका कारण गत आर्थिक वर्षमा ५१ किलोग्राम कफीको बीउ र १० हजार बेर्ना उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखिएको थियो ।
तर, यसपटक बीउतर्फ ५०० किलोग्राम र बेर्नातर्फ १८ हजारभन्दा बढीको माग आएको कार्यालयले जनाएको छ । मागअनुसार बीउ उत्पादन गर्न नसकिएको कार्यालय प्रमुख गौतमले बताए ।
गुल्मीमा उत्पादित कफीका बिरुवा गुल्मीबाहेक अर्घाखाँची, कास्की, स्याङ्जा, लमजुङ, धादिङलगायत ४२ भन्दा बढी जिल्लाबाट माग हुने गरेको छ । माग उच्च रहे पनि आवश्यक स्रोतसाधन र दक्ष जनशक्तिको अभावमा मागअनुसार बेर्ना उत्पादन गर्न नसकिएको कार्यालयले जनाएको छ ।
उन्नत जातका कफीका बीउ–बेर्ना उत्पादनलाई प्रभावकारी बनाउन समूह तथा सहकारीमार्फत काम गर्नुपर्ने कार्यालय प्रमुख गौतमको भनाइ छ । अनुसन्धानका लागि आवश्यक दक्ष जनशक्तिको समेत अभाव रहेको उनले बताए ।
३०० हेक्टरभन्दा बढीमा कफीखेती
गुल्मीमा कृषि ज्ञान केन्द्र, राष्ट्रिय कृषि आधुनिकीकरण कार्यक्रम, कफी विकास केन्द्र आँपचौर, कफी अनुसन्धान कार्यक्रम भण्डारीडाँडा तथा स्थानीय तहले कफीखेतीको उत्पादन र प्रवर्द्धनमा काम गर्दै आएका छन् ।
जिल्लामा हाल करिब ३०० हेक्टरभन्दा बढी क्षेत्रफलमा कफीखेती हुँदै आएको छ । नयाँ जातको परीक्षण, उन्नत बीउ–बेर्ना उत्पादन तथा रोगकीरा व्यवस्थापनसम्बन्धी प्रविधि विकासले जिल्लाको व्यावसायिक कफीखेतीलाई थप विस्तार गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
